Disclaimer: Deze Bijbelstudie is gemaakt door leden van onze gemeente maar kunnen interpretaties of meningen bevatten die niet per se door iedereen gedragen worden binnen onze Gemeente.

In Lukas 5 zagen we hoe Jezus levens raakt en mensen oproept Hem te volgen. Zijn woorden en daden wekken verwondering bij het volk, maar roepen tegelijk toenemende afgunst op bij de religieuze leiders, omdat Zijn manier van optreden niet past binnen hun verwachtingen en tradities. Hoofdstuk 6 sluit hier direct op aan: de groeiende invloed van Jezus zet de bestaande religieuze orde onder spanning.

In die tijd werd het joodse leven sterk gestuurd door de wet van Mozes en de mondelinge Thora, een erkende en gezaghebbende uitlegtraditie die de wet praktisch toepasbaar maakte voor het dagelijks leven. Deze uitleg werd van generatie op generatie doorgegeven en later vastgelegd in de Misjna en de Talmoed. De uitleg en toepassing van deze wet lag vooral in handen van de Schriftgeleerden, die binnen de samenleving werden gezien als de bevoegde uitleggers van Gods wil. Tot op de dag van vandaag wordt deze mondelinge Thora binnen het jodendom gezien als een onmisbaar kader voor het begrijpen en naleven van de wet.

Download deze studie (PDF):

1) Lukas 6:1-5: De Heer van de sabbat

De sabbat had in de mondelinge Thora een centrale plaats. Om overtreding te voorkomen op het gebod om niet te werken op de sabbat, bestonden er gedetailleerde voorschriften over wat als ‘werk’ gold, zoals oogsten, dragen, genezen en voedsel bereiden. Ze waren oorspronkelijk bedoeld om eerbied voor Gods wet te bewaren, maar door de veelheid aan regels werden ze soms tot een legalistisch struikelblok dat afleidde van de oorspronkelijke bedoeling van de wet van Mozes.

🕮 Lees Lukas 6:1-5

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Welke boodschap brengt Jezus over aan de Farizeeën door specifiek het voorbeeld van David te gebruiken?Op welke gebieden in jouw leven kan Bijbelse gehoorzaamheid worden tot gewoonte of vorm, en hoe kan de oorspronkelijke bedoeling opnieuw centraal komen te staan?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Waarom gebruikt Jezus hier de titel “de Zoon des mensen”, en welke oudtestamentische lading (bijv. Dan. 7) roept dat op dit moment op?Welke ervaring heb jij met regels of verwachtingen die je geloof verdiepten, of juist benauwden, en wat deed dat met jou?
Toelichting

Interpretatie

Jezus wijst naar het voorbeeld van David om te laten zien dat Gods wet nooit bedoeld was om noodzakelijke behoeften in het leven (zoals eten bij honger) te onderdrukken. David handelde niet uit gemakzucht, maar uit nood, en werd daarin niet veroordeeld. Daarmee confronteert Jezus de Farizeeën: zij lazen de wet los van haar bedoeling. Het punt is niet dat regels onbelangrijk zijn, maar dat barmhartigheid en leven altijd zwaarder wegen dan strikte naleving zonder de juiste hartgesteldheid.

Diepgang

Met de titel Zoon des mensen plaatst Jezus Zichzelf bewust in het kader van o.a. Dan. 7, waar de Zoon des mensen door God gezag en heerschappij ontvangt. Door deze titel juist hier te gebruiken, maakt Jezus duidelijk dat Hij niet alleen spreekt over de sabbat, maar ook het gezag heeft om haar betekenis uit te leggen. Hij is de Messias, uit de lijn van David, en tegelijkertijd groter dan David. De sabbat staat dus niet boven Hem; als door God aangestelde Zoon des mensen heeft Hij het gezag om te bepalen waar de sabbat voor dient. Deze uitspraak is daarmee een bewuste, theologisch geladen claim over Zijn gezag als Messias.

2) Lukas 6:6-11: De tweede genezing op de sabbat

In synagogen in die tijd werd niet alleen geluisterd naar wat iemand zei, maar ook scherp gelet op hoe hij zich gedroeg en handelde, omdat dat liet zien hoe hij Gods wet begreep en toepaste. Juist daarom lag genezing op de sabbat zo gevoelig: er bestonden vele regels over wat wel en niet mocht, en sommige joodse stromingen gingen daarin zo ver dat zelfs het verzorgen van zieken als ‘werk’ werd gezien. Maar door die sterke focus op de regels zagen velen niet meer hoe bijzonder de wonderen van Jezus waren en wat dat zei over wie Hij daadwerkelijk was.

🕮 Lees Lukas 6:6-11

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat maakt deze genezing in de synagoge zo confronterend, en wat zegt dit over wat in Gods ogen op de sabbat centraal staat?Hoe helpt deze gebeurtenis jou om momenten van rust niet los te zien van zorg, herstel en aandacht voor anderen?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Wat laat deze sabbatsgenezing zien van Gods grotere plan van rust en herstel, nu en met het oog op wat nog komt?Wat roept deze passage bij jou op: verwondering, spanning, weerstand of vreugde, en waarom?
Toelichting

Interpretatie

Jezus handelt bewust confronterend op de sabbat en daarmee laat zien wat volgens God werkelijk centraal staat: leven en herstel. De reactie van de Farizeeën maakt duidelijk dat hun focus ligt op regelnaleving, terwijl Jezus het doel van de sabbat zichtbaar maakt. Het conflict draait niet om óf genezen goed is, maar om wat zwaarder weegt: regels of het herstellen van wat gebroken is.

Diepgang

Deze sabbatsgenezing past in een grotere Bijbelse lijn waarin de sabbat vooruitwijst naar Gods uiteindelijke rust en herstel. Wat hier gebeurt is meer dan een individueel wonder: het is een teken van hoe God Zijn wereld wil en gaat herstellen. In dat licht krijgt de sabbat een profetische lading, een voorproef van herstel en rust, zoals die uiteindelijk volledig zichtbaar zal worden.

  • De sabbatsgenezing wijst vooruit naar de blijvende rust die God voor Zijn volk heeft beloofd, het toekomstige vredesrijk van Jezus (Hebr. 4:9).
  • In deze genezing laat Jezus zien dat Hij de Zoon des mensen is die van God gezag ontvangt om herstel te brengen (Dan. 7:13–14).
  • De gebeurtenis onthult dat Gods wet gericht is op barmhartigheid en leven, niet op vorm of ritueel, de sabbat wijst naar een hoger doel, het is geen doel op zichzelf (Hos. 6:6).
  • De sabbat wordt zichtbaar als een moment waarop God mensen uit gebrokenheid opricht, zoals Jezus ons uit gebrokenheid heeft opgericht (Jes. 61:1).
  • Deze genezing daagt ons uit om barmhartigheid zwaarder te laten wegen dan oordeel (Jak. 2:13).

3) Lukas 6:12-16: Roeping van de apostelen

In het jodendom van de eerste eeuw werd het kiezen en aanstellen van discipelen (leerlingen) gezien als een teken van gezag. Rabbijnen verzamelden discipelen die hun uitleg van de wet leerden en doorgaven. Jezus doet echter iets unieks: Hij kiest uit Zijn discipelen apostelen (“gezondenen”) uit, die het mandaat krijgen Hem te vertegenwoordigen en Zijn boodschap te verspreiden.

🕮 Lees Lukas 6:12-16

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat zegt het feit dat Jezus discipelen aanwijst als apostelen over het doel en de richting van Zijn bediening op dit moment?Wat leert deze passage jou over het maken van belangrijke keuzes in afhankelijkheid van God?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Welke betekenis heeft het aantal twaalf, en hoe verbindt dit Jezus’ keuze met Gods werk in Israël?Heb jij wel eens gebeden voor een grote beslissing waarbij er een bijzondere uitkomst is gekomen?
Toelichting

Interpretatie

Jezus’ keuze om 12 discipelen aan te wijzen als apostelen laat zien dat Zijn bediening een nieuwe fase ingaat. Hij werkt niet alleen meer in het moment, maar ook richting de toekomst. Door apostelen aan te stellen, maakt Jezus duidelijk dat Zijn werk bedoeld is om voortgezet en verspreid te worden. Het gaat hier niet om persoonlijke voorkeur, maar om een doelgerichte voorbereiding op wat komt.

Diepgang

Het getal twaalf is geen toeval: het verwijst naar de twaalf stammen van Israël. Daarmee laat Jezus zien dat Hij niet iets compleet nieuws los van God begint, maar verdergaat waar God al mee bezig was. Zijn werk is gericht op herstel en vernieuwing van Gods volk. Door juist twaalf mensen te kiezen, maakt Jezus duidelijk dat Hij niet iets nieuws start, maar voortbouwt op wat God eerder heeft gedaan.

  • Twaalf zonen/stammen: Gods volk ontstaat niet willekeurig, maar als een door God gevormd geheel (Gen. 35:22–26).
  • Twaalf stenen bij het verbond: heel het volk staat vertegenwoordigd voor God; niemand wordt uitgesloten (Ex. 24:4).
  • Twaalf apostelen: Jezus vormt een vernieuwd volk rond Zichzelf, in continuïteit met Israël (Luk. 6:13; Matt. 21:43).
  • Twaalf tronen: de twaalf krijgen een rol in Gods toekomstige herstel en oordeel (Mat. 19:28).
  • Twaalf poorten: Gods toekomstige stad staat open voor heel Zijn volk; toegang is volledig en geordend (Openb. 21:12).
  • Twaalf fundamenten: Gods nieuwe werkelijkheid rust op een vaste, door Hem gelegde basis (Openb. 21:14).

Samen schetsen deze voorbeelden een beeld dat twaalf staat voor Gods volk als compleet geheel, door Hem gevormd, gedragen, hersteld en uiteindelijk tot een nieuwe bestemming gebracht.

4) Lukas 6:17-19: De toeloop van de menigte

Waar rabbijnen meestal lesgaven aan een kleine kring, zien we hier dat Jezus grote menigten van overal naar Zich toe trekt. Zij komen niet alleen om onderwijs te horen, maar ook om genezing en bevrijding te zoeken. Daarmee wordt duidelijk dat Jezus’ optreden verder gaat dan dat van een rabbi, en dat Zijn boodschap voor veel meer mensen bedoeld is dan alleen de leerlingen van de wet.

🕮 Lees Lukas 6:17-19

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat zegt het dat Lukas geen individuele genezingen beschrijft, maar de nadruk legt op dat iedereen genezing zoekt en ontvangt?Op welke manier kun jij iets meer leren weerspiegelen van Jezus’ open en toegankelijke houding in jouw eigen leven?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Wat betekent het dat er “kracht van Hem uitging en allen genas”, en wat zegt dit over Jezus’ gezag en identiteit?Waar herken jij jezelf in deze menigte: zoekend naar genezing, luisterend naar woorden of iets anders?
Toelichting

Interpretatie

Lukas zoomt niet in op individuele genezingen, maar brengt het helikopter-perspectief van het werk van Jezus: Hij brengt genezing en onderricht naar álle mensen. Daarmee verschuift de aandacht van persoonlijke verhalen naar het karakter van Jezus’ bediening. De brede werking van Zijn aanwezigheid in de wereld, voor alle mensen.

Diepgang Dat er “kracht van Hem uitging” benadrukt dat genezing niet losstaat van wie Jezus is. Zijn gezag en kracht is niet aangeleerd, Hij is de Bron van de kracht en de genezing. Dat benadrukt Zijn unieke identiteit en maakt duidelijk waarom mensen van zo ver naar Hem toe komen om Hem aan te raken en naar Hem te luisteren.

5) Lukas 6:20-26: De zaligsprekingen (de veldrede)

Na de wonderen bij de grote toestroom van mensen verschuift de aandacht naar wat Jezus zegt richting de discipelen: hoe Gods koninkrijk eruitziet (in tegenstelling tot de wereld). Dit zijn geen algemene levenswijsheden, maar uitspraken die het algemene beeld van wat voorspoed, succes en zegen is doet wankelen. Hoewel er duidelijke overeenkomsten zijn met de Bergrede (Matt. 5–7), gaat het hier waarschijnlijk om een ander moment (berg vs. vlakte) maar wel met grotendeels dezelfde boodschap.

🕮 Lees Lukas 6:20-26

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Waarom kiest Jezus ervoor een contrast tussen ‘zalig’ en ‘wee’ te schetsen, en wat wil Hij daarmee duidelijk maken over Gods koninkrijk?Hoe kun jij je, net als de discipelen toen, persoonlijk aangesproken voelen door deze woorden van Jezus in jouw situatie nu?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Hoe weerspiegelen deze woorden de spanning tussen het huidige lijden en de toekomstige vervulling van Gods beloften?Welke uitspraak raakt jou het meest, en waarom juist die?
Toelichting

Interpretatie

Jezus kiest bewust voor scherpe tegenstellingen tussen ‘zalig’ en ‘wee’ om duidelijk te maken dat Gods koninkrijk anders werkt dan de wereld verwacht. Hij spreekt mensen zalig die het nú moeilijk hebben, en waarschuwt juist degenen die het nú goed hebben. Hij doorbreekt hiermee het gangbare idee dat voorspoed, rijkdom en erkenning vanzelfsprekend tekenen van zegen zijn. De woorden zijn gericht tot discipelen (= ook tot ons vandaag), niet tot de massa in het algemeen, en laten zien welk perspectief hoort bij het volgen van Jezus.

Diepgang

Jezus maakt duidelijk dat de tijd waarin Zijn discipelen leven niet wordt gekenmerkt door volle beloning, maar door navolging, afhankelijkheid en ook lijden (in verschillende vormen). Deze woorden plaatsen het leven van de gelovige in een fase waarin Gods koninkrijk al is doorgebroken, maar nog niet in zijn volheid zichtbaar is. Zegen wordt daarom niet primair ervaren als voorspoed of gemak, maar soms zelfs als lijden als gevolg van het leven zoals God dat ons vraagt – en daarmee de zegen de toekomstige beloning zal zijn, wanneer God Zijn beloften volledig zal vervullen. Daarmee corrigeren deze uitspraken het idee dat het heden al de tijd van volledige oogst en beloning zou zijn, zoals vaak de hoofdboodschap is in kerken waar het welvaartsevangelie wordt aangehangen.

Samenvatting

In deze gedeelten laat Lukas zien dat Jezus niet komt om regels belangrijker te maken, maar om te laten zien waar Gods wet écht voor bedoeld is. Steeds weer gaat het om de hartgesteldheid achter het handelen, niet om het uitoefenen van religie of tradities, zonder de juiste intenties.  Zegen is niet automatisch hetzelfde als voorspoed, en moeite of lijden betekent niet dat God afwezig is. Het leven met God vraagt nu om vertrouwen en navolging, desondanks eventuele gevolgen, met het uitzicht dat God later alles recht zal zetten.