Disclaimer: Deze Bijbelstudie is gemaakt door leden van onze gemeente maar kunnen interpretaties of meningen bevatten die niet per se door iedereen gedragen worden binnen onze Gemeente.

In de vorige studie zagen we dat Jezus’ manier van de wet van Mozes naleven botste met die van de wetgeleerden. Door de focus zo sterk te leggen op allerlei extra regels, werd daarmee soms aan de oorspronkelijke bedoeling van de wet voorbijgegaan. Jezus liet de mensen zien dat de sabbatsrust houden zeker belangrijk is, maar genezing en redding nog belangrijker. Het welzijn van de mens staat centraal, juíst op de sabbat.

Jezus riep simpele vissers en zelfs tollenaars om Zijn discipel te worden. Samen trokken ze rond en vele mensen verzamelden zich om Jezus heen, hopend op genezing en herstel voor Israël. Gedreven door de algemene misvattingen over hoe Gods Koninkrijk werkt en wat God van mensen verwacht, kwam Jezus vooral met een corrigerende boodschap. Het draait niet om uiterlijke regels en status, maar om een hart dat van binnenuit op God en op het welzijn van de medemens is gericht.

Download deze studie (PDF):

1) Lukas 6:27-36: Heb uw vijanden lief

Jezus is op dit moment nog steeds op de vlakke plaats aan de voet van een berg, waar Hij zowel Zijn discipelen als de menigte aan het toespreken is (Lukas 6:17-26). Tijdens ‘de zaligsprekingen’ corrigeert Jezus het beeld dat veel mensen hadden dat succes een teken is van Gods gunst, en armoede een teken van zonde. Hiermee zet Hij min of meer de orde op zijn kop. Een oprechte relatie met God weegt zwaarder dan je succes en wat je allemaal voor goeds hebt gedaan. Deze lijn trekt Jezus nu nóg radicaler door.

🕮 Lees Lukas 6:27-36

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Welke onderliggende boodschap haal jij uit deze passage?Hoe kun jij deze boodschap gebruiken om vaker ’te incasseren’ omwille van de ziel van een ander, zelfs als diegene jou kwaad doet?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
In welke opzichten hebben wij God kwaad gedaan en welke Bijbelse voorbeelden kun je bedenken waarbij God heeft ‘geïncasseerd’ omwille van het welzijn van mensen?Heb jij wel eens meegemaakt hoe een moment van genade geven of onvoorwaardelijk incasseren heeft geleid tot iets moois?
Toelichting

Interpretatie

De opdracht om vijanden lief te hebben is geen algemene ethiek, maar hoe God zelf is en mensen in Zijn Koninkrijk zouden moeten zijn. De voorbeelden (slaan, nemen, misbruik maken) zijn geen losse regels die je heel letterlijk moet nemen, maar illustraties van een houding en hartgesteldheid van liefde naar een ander. Het gaat Jezus niet om alles maar te laten gebeuren, maar om doelbewuste, liefdevolle zelfbeheersing om juist daarmee een ander te overwinnen, zoals God ons met genade heeft overwonnen. Wees zoals God.

Diepgang

“Incasseren” is het bewust afzien van vergelding om ruimte te geven aan herstel van de ander. God verdraagt ontrouw, opstand en ongeloof, niet uit zwakte, maar uit liefde met een doel om ons daarmee te raken. Deze goddelijke barmhartigheid vormt het patroon voor discipelschap: wie genade ontvangt, leert genade geven.

  1. God met Israël in de woestijn: God verdraagt het gemopper en de ongehoorzaamheid van Zijn volk en blijft hen dragen en leiden. (Neh. 9:16)
  2. David tegenover Saul: David vergeldt geen kwaad, maar vertrouwt het oordeel toe aan God. (1 Sam. 24:7)
  3. Jezus’ offer aan het kruis: Jezus draagt vrijwillig het onrecht van anderen om verzoening mogelijk te maken. (Jes. 53:5)
  4. Gods lankmoedigheid via de profeten: God blijft Zijn volk waarschuwen, ook wanneer zij niet luisteren. (2 Kron. 36:15)
  5. Gods genade voor zondaren: God toont liefde aan mensen terwijl zij Hem nog vijandig gezind zijn. (Rom. 5:8)

2) Lukas 6:37-42: De splinter en de balk

Jezus’ boodschap wordt steeds confronterender. De regels zijn niet een doel op zichzelf, ze zijn er voor ons welzijn. God zoekt niet de succesvolle mensen van deze wereld maar de mensen die een oprechte relatie met Hem zoeken. Ware liefde gaat veel verder dan geven en ontvangen waar je recht op hebt, het incasseert en is onvoorwaardelijk, ook naar vijanden. Jezus spreekt niet alleen tegen de wetgeleerden, Hij spreekt tegen zijn discipelen en tegen jou en mij. Zo is God naar jou toe, maar hoe ben jij naar anderen?

🕮 Lees Lukas 6:37-42

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat hebben Jezus’ uitspraken over het oordelen, het geven, de discipel en de meester en de gelijkenis van de splinter en de balk met elkaar te maken?Wat vraagt deze tekst van je houding wanneer je iets ziet bij een ander dat je stoort of waar je moeite mee hebt?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Op welke manier waarschuwt het Nieuwe Testament ons ervoor dat we onszelf geestelijk kunnen overschatten, en hoe helpt Jezus’ beeld van de splinter en de balk ons om eerlijk naar ons eigen geloof te kijken?Kun je een moment terughalen waarop je even had kunnen stoppen en denken: Wat zou Jezus nu doen? Wat zou dat veranderd hebben??
Toelichting

Interpretatie

Jezus gebruikt deze uitspraken samen om één samenhangende les over discipelschap te geven. Oordelen, geven, leren van een meester en het beeld van de splinter en de balk horen bij elkaar omdat ze allemaal laten zien vanuit welke houding een discipel leeft. Wie zichzelf tot maatstaf maakt, gaat oordelen, meet met een harde maat en ziet vooral de fouten van anderen. Maar een discipel hoort zich te laten vormen door zijn Meester. De gelijkenis van de splinter en de balk laat zien waarom oordelen zo misgaat: geestelijke blindheid voor het eigen tekort. Jezus maakt duidelijk dat wie eerst leert kijken naar zichzelf, in het licht van zijn Meester, ook anders gaat omgaan met geven, corrigeren en beoordelen van anderen.

Diepgang

Jezus richt deze woorden niet in de eerste plaats tot de wetgeleerden, maar tot Zijn eigen discipelen. De Bijbel waarschuwt ook herhaaldelijk dat juist gelovigen zichzelf kunnen misleiden en geestelijk blind kunnen worden (1 Kor. 10:12; Jak. 1:22). Denken dat we zien, terwijl ons eigen tekort ons zicht belemmert. Het beeld van de splinter en de balk maakt duidelijk dat oordelen vaak voortkomt uit een gebrek aan eerlijk zelfonderzoek. Wie de focus heeft op de ontvangen genade van Jezus, leert anderen met genade tegemoet te treden.

3) Lukas 6:43-45: De boom en zijn vruchten

Jezus’ preek op de vlakte beweegt zich steeds meer naar de kern: uiteindelijk wordt alles wat we doen gedreven door ons hart. Zo maakt Hij duidelijk dat de weg van het Koninkrijk niet begint aan de buitenkant, maar bij wat vanbinnen richting geeft aan het leven. Maar hoe kunnen wij herkennen hoe het met ons hart is gesteld?

🕮 Lees Lukas 6:43-45 en Spreuken 4:23

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat bedoelt Jezus met het beeld van de boom en de vrucht, en hoe helpt dit beeld om te begrijpen hoe Hij spreekt over het hart?Op welke manier kan deze tekst je helpen om eerlijk te kijken naar de richting van je eigen leven?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Hoe zien we dit thema van hart en vrucht terugkomen op andere plaatsen in de Bijbel, en wat zegt dat over hoe God mensen vormt?Kun je een situatie herinneren waarin je pas later inzag dat je reactie meer zei over jezelf dan over de ander?
Toelichting

Interpretatie

Het beeld van de boom en de vrucht was voor Jezus’ hoorders alledaags en direct begrijpelijk. Jezus gebruikt dit beeld niet om mensen in categorieën “goed” of “slecht” in te delen, maar om te laten zien dat wat zichtbaar wordt in woorden en daden voortkomt uit een diepere bron: het hart. De nadruk ligt op patroon en richting, niet op een losse misstap. In de directe context (vers 37-42) waarschuwt Jezus juist tegen oordelen, waardoor duidelijk wordt dat dit beeld bedoeld is voor zelfonderzoek, niet om anderen te beoordelen.

Diepgang

Het beeld van de boom en zijn vrucht laat zien dat wat zichtbaar wordt in een mensenleven voortkomt uit een diepere bron. Gedrag, woorden en keuzes zijn geen losse uitingen, maar het gevolg van wat het hart voedt en richting geeft. God richt zich daarom niet eerst op uiterlijke verandering, maar op innerlijke vorming: innerlijke vernieuwing, leidt tot ander gedrag.

  1. Bron en water: Wat uit een bron stroomt, laat zien wat de bron is. (Jak. 3:11)
  2. Schat en hart: Waar je schat is, bepaalt waar je hart op gericht is. (Matt. 6:21)
  3. Licht en duisternis: Wandelen in het licht of in het duister openbaart de innerlijke gesteldheid. (Joh. 3:19–21)
  4. Zaaien en oogsten: Wat iemand zaait in zijn leven, komt uiteindelijk tot uitwerking. (Gal. 6:7–8)
  5. Kleding als beeld van innerlijk leven: Wat iemand aantrekt, weerspiegelt wat er vanbinnen is gebeurd. (Kol. 3:9–10)
  6. Vat/kruik: Wat een vat bevat, blijkt wanneer het wordt bewogen of gebroken. (2 Kor. 4:7)

4) Lukas 6:46: Heer, Heer…

De mensen zullen vast niet verwacht hebben dat Jezus al deze confronterende uitspraken ging doen. Ze raken iedereen diep van binnen en zorgen ook vandaag nog voor innerlijke spanningen. Wat maakt iemand dan werkelijk een volgeling van Jezus?

🕮 Lees Lukas 6:46 en Mattheüs 7:21-23

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Welke kernboodschap brengen Lukas 6:46 en Mattheüs 7:21–23 samen over wat Jezus bedoelt met een ware discipel zijn?Hoe helpen deze woorden om zekerheid te vinden in het kennen van Jezus, en niet in wat wij voor Hem doen?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Welke Bijbelse voorbeelden en waarschuwingen kun je bedenken die ons helpen om alert te blijven op schijn en zelfbedrog, zodat we onszelf én elkaar kunnen bewaren bij een oprechte navolging van Jezus?Heb je momenten gekend waarop deze teksten spanning of onzekerheid opriepen, en wat zeggen die gevoelens over hoe jij Jezus kent?
Toelichting

Interpretatie

Jezus maakt duidelijk dat ware navolging niet wordt bepaald door woorden, titels of religie, maar door een leven dat daadwerkelijk gericht is op Gods wil. “Heer, Heer” zeggen is op zichzelf niet verkeerd, maar het is onvoldoende wanneer er geen echte relatie en gehoorzaamheid achter schuilgaan. Jezus confronteert Zijn hoorders met het verschil tussen belijden met de mond en leven als discipel. Het gaat Hem niet om perfectie, maar om echtheid. In Matt. 7:23 zegt Jezus dan ook “Ik heb u nooit gekend”. Deze mensen hebben nooit een ware relatie met Jezus gehad.

Diepgang

De Bijbel waarschuwt dat er binnen de gemeente sprake kan zijn van schijn en zelfbedrog, niet om onzekerheid te zaaien, maar om gelovigen te bewaren bij een oprechte relatie met God. Jezus’ woorden sluiten aan bij Judas, die uiterlijk dicht bij Hem stond maar Hem niet werkelijk kende (Matt. 26:21–25). Ook de vroege gemeente kende dit spanningsveld, zoals bij Ananias en Saffira (Hand. 5:1–5), en bij gemeenten die zichzelf geestelijk rijk achten maar blind blijken (Openb. 3:15–17). Deze waarschuwingen zijn herderlijk bedoeld: ze nodigen uit tot waakzaamheid en eerlijk zelfonderzoek, zodat geloof geworteld blijft in het kennen van Jezus en niet in woorden of prestaties.

5) Lukas 6:47-49: De wijze en dwaze bouwer

Na alles wat Jezus tot nu toe heeft gezegd, zal het voor veel mensen ongemakkelijk zijn geworden. Hij zet ons aan het denken over wat het betekent om bij Hem te horen en Hem te volgen. Ook voor de discipelen was het anders dan wat ze gewend waren. Wat betekent het dan om God niet alleen te belijden door uiterlijkheden, maar Hem ook werkelijk te volgen?

🕮 Lees Lukas 6:47-49

Bespreek samen één of meerdere vragen, hoe spreekt deze tekst tot jou?

🖎 INTERPRETATIE: WAT ZEGT DEZE TEKST NOU EIGENLIJK?👍︎ TOEPASSING: HOE PAS IK DIT TOE IN MIJN LEVEN?
Wat wil Jezus duidelijk maken met het beeld van het huis, het fundament en de vloed, en waarop ligt in deze gelijkenis het beslissende verschil?Wat betekent het in de praktijk om je leven zo te bouwen dat het standhoudt wanneer beproeving, crisis of oordeel komt?
👓︎ DIEPGANG: WELKE INZICHTEN ZITTEN ER IN DEZE TEKST?☺ REFLECTIE: HOE GA IK HIERMEE OM?
Welke Bijbelse gebeurtenissen waarin water, oordeel of beproeving centraal staan (zoals bij Noach, de uittocht uit Egypte of in Openbaring) roepen dit beeld bij je op, en wat leren die verhalen over wat standhoudt en wat niet?Heb jij een ‘vloed’ meegemaakt die jouw geloof op de proef stelde? Hoe heeft dat jou gevormd?
Toelichting

Interpretatie

Jezus sluit Zijn onderwijs af met een indringend beeld dat voor Zijn hoorders direct herkenbaar was. Het beslissende verschil in deze gelijkenis zit niet in het uiterlijk van het huis, maar in wat niet zichtbaar is: het fundament. Jezus maakt duidelijk dat luisteren naar Zijn woorden op zichzelf niet genoeg is; het gaat om gehoorzaamheid die het leven draagt wanneer het wordt beproefd. De ‘vloed’ staat voor momenten van crisis, oordeel of beproeving waarin zichtbaar wordt waarop iemand werkelijk gebouwd heeft.

Diepgang

Het beeld van water en vloed als beproeving loopt door de hele Bijbel. Bij Noach wordt zichtbaar wie gered wordt doordat hij vertrouwt op Gods woord (Gen. 6–7). In de uittocht uit Egypte vormt het water zowel oordeel als redding: het volk gaat door de zee, terwijl Egypte ten onder gaat (Ex. 14). In de profetie en in Openbaring keert dit motief terug als beeld van Gods rechtvaardig oordeel én Zijn bescherming van wie bij Hem schuilt (Openb. 7:14–17). Jezus plaatst Zijn gelijkenis bewust in deze lijn: niet wie mooi bouwt, maar wie diep bouwt, blijft staan. Zo nodigt Hij Zijn discipelen uit om hun leven te verankeren in gehoorzaamheid en vertrouwen op God, niet in uiterlijke vroomheid.

Samenvatting

Jezus laat zien hoe het leven in Gods Koninkrijk eruitziet: gevormd door barmhartigheid, nederigheid en gehoorzaamheid van binnenuit. Wat Hij van Zijn discipelen vraagt, sluit aan bij hoe God Zelf met mensen omgaat: genadig, vergevend en lankmoedig. Jezus roept niet op tot uiterlijke vroomheid, maar tot een leven dat deze genade weerspiegelt. Wie Zijn woorden hoort en in praktijk brengt, bouwt niet op zichzelf, maar op een fundament dat standhoudt wanneer het leven wordt beproefd.